Haber Detayı
23 Mart 2019 - Cumartesi 22:29 Bu haber 3505 kez okundu
 
Predatory dergi ne demektir ?
Yazar ve katılımcı başka bir deyişle "müşteri" sayısını artırmak amacıyla dergi, kitap ve etkinliklerin ilgi alanı ve kapsamı çok geniş olabilmektedir.
Bilim Haberi
Predatory dergi ne demektir ?

Predatory” dergiler hakkında

Hacettepe Üniversitesi Senatosu, 26.12.2018 tarihli oturumunda şüpheli/korsan/yağmacı/istismarcı (predatory) dergilerle ilgili olarak aldığı kararla bu tip dergi, kitap, konferans, kongre, sempozyum, kurultay kapsamında yapılan yayınların ve üstlenilen editörlük, editör yardımcılığı, yayın kurulu üyeliği, konferans düzenleme ve bildiri sunma gibi görevlerin, akademik kadrolarda yapılacak olan atama, yükseltme ve görev uzatmalarında hiçbir şekilde değerlendirilmeyeceği ve lisansüstü programlarda yerine getirmek zorunluluğu olan yayın şartları için kullanılamayacağı yaklaşımını benimsediğini belirtmiştir. 
Senato kararında, uluslararası literatürde “predatory” olarak adlandırılan dergi, kitap, konferans ve benzeri etkinliklerin özellikleri şu şekilde sıralanmaktadır: 
- Editörler kurulu ile ilgili doğru olmayan bilgiler yer alabilmektedir.
- Genellikle bilinmeyen veya uydurma etki faktörü ile kabul görmemiş indekslerce tarandığı ifade edilmekle birlikte bazıları bilinen indekslere girebilmektedir.
- Yazar ve katılımcı başka bir deyişle "müşteri" sayısını artırmak amacıyla dergi, kitap ve etkinliklerin ilgi alanı ve kapsamı çok geniş olabilmektedir.
- Dergi, kitap ve etkinliğin ismi birden fazla bilim alanını kapsayan jenerik bir isim olabilmekte ve/veya “International” “European”, “Science” gibi tanıdık dergi izlenimi veren sözcükleri içerebilmektedir.
- Bir sayıda, aynı yazarın birden fazla makalesi ve olağandan çok sayıda makale yer alabilmektedir.
- Dergi ve kitaplarda yayımlanan makalelerde, ciddi bir hakem denetiminden geçmediklerinin delili olabilecek, bilgi, imla ve ifade hataları yer alabilmektedir.
- Dergiye makale gönderilmesini sağlamak için rahatsız edici "ticari" taktikler uygulanmaktadır.

Kaynak :  http://www.library.hacettepe.edu.tr/duyuru/E2809CpredatoryE2809D_derg-531

 

Yağmacı (predatory) dergi tanımını literatüre Jeffrey Beall kazandırmıştır (Deprez ve
Chen, 2017). Yağmacı tanımı bu çeşit dergilerde özellikle bilerek kasıtlı bir kandırmaca
söz konusu olduğu için kullanılmıştır.

Tanımı hatalı bulan bazı araştırmacılar bu kelimenin yerine korsan (hijacked-illegitimate)
dergi tanımını kullanmayı daha doğru  görmüşlerdir. Söz konusu tanım kapsamında düşük yayın kalitesine sahip dergiler değerlendirilmiştir (Shamseer ve Moher, 2017). Böyle dergiler kabul edilmiş yayın
standartları ve kurallarına uygun olmadıkları için biçimsel açıdan “dergi” olarak dahi kabul edilmemektedir.
Bunlar daha çok yayın hayatına yeni başlamış dergilerdir.

Anderson ise (2015a; 2015b) yağmacı terimi yerine “kötü niyetli” (bad faith) ve “yanıltıcı”
(deceptive) terimlerinin kullanılmasının daha yerinde olduğunu savunmuştur.

Tanımın yanında Beall’in oluşturduğu listeye de literatürde çokça eleştiri  bulunmaktadır. 

Beall’in bu listesinin oluşturulmasında ciddi zayıflıklar olduğu ve bu
listenin neye göre oluşturulduğu bilgisinin bulunmaması eleştirilmekte, pek çok yönde
bu liste kusurlu bulunmaktadır.

Shamseer ve Moher (2017) biyomedikal alanındaki  dergiler üzerine yaptıkları çalışmada, Beall’in kriterlerini kanıta dayalı olmadığı, keyfi ve  tek taraflı olarak uygulandığı için eleştirmektedir. Çalışmada listeye güven konusunda problem olduğu belirtilmiştir. Ayrıca bu çalışmada tüm bu ölçütlerin sözde “yağmacı dergiler”e özgü olmadığı ve bazı kriterlerin her iki dergi türünde (yağmacı ve korsan)
eşit derecede bulunduğu gözlemlenmiştir. Diğer bir görüşe göre dergiler dinamik oldukları için bu listede yer alan dergilere “yağmacı” etiketinin atfedilmesi sorunlu bulunmaktadır.

Tek bir kriterinin sağlanmamasından ötürü bir derginin yağmacı olarak ifşa edilmesinin adil olmadığı belirtilmekte “yağmacı yayıncılık” teriminin belirsiz ve öznel olduğu ifade edilmektedir (Anderson, 2015a; 2015b).

Burada hatırlatılması gereken bir diğer nokta, literatürde Beall listesine yapılan eleştirilerdir. Beall’in listesinde yer alan

dergiler çoğunlukla yağmacı dergi niteliğinde olsa da kesin olarak yağmacı dergi olarak nitelendirilmemelidir. Literatürde bu konudaki eleştiriler genel olarak listenin önyargılı ve keyfi olarak oluşturulduğu, dergilerin listede yer almasına neden olan kriterlerin
sadece yağmacı dergilere özgü olmadığı ve gayri meşru dergileri de kapsadığı yöndedir.

Bu sebeple Beall listesinde yer alan her dergilerin kesin olarak yağmacı dergi kapsamına alınmadan önce tüm göstergeler dikkatlice incelenmelidir.

Kaynak: http://bd.org.tr/index.php/bd/article/view/695/615

Kaynak: Editör:
Etiketler: Predatory, dergi, ne, demektir, ?, ,
Yorumlar
Haber Yazılımı